Anders tuinieren

Toen Sjef begin jaren tachtig begon met de aanleg, wist hij precies wat hij wilde: een natuuroase in de bebouwde kom met veel verschillende wilde planten en dieren. Een plek waar de natuur zoveel mogelijk de vrije hand zou krijgen, en we elke dag opnieuw daarvan zouden kunnen genieten.

Water

De eerste stap om de biodiversiteit in een tuin te vergroten is veel verschillende milieus tot stand brengen. Door de gunstige ligging aan de Rozendaalse beek kon Sjef gelijk water hiervan aftakken (in overleg met het waterschap). Het water stroomt door een reeks poeltjes en komt via een grote vijver weer terug in de beek. Hiermee zijn natte en vochtige biotopen gecreëerd met zowel stilstaand als stromend water.

Bouwen met puin

De volgende stap was om drogere milieus te scheppen, met ook daarin de nodige variatie. Net als met de waterpartijen werd dit groots aangepakt. Na aanvoer van vele tonnen bouwpuin (voor Sjef, “welvaartsresten”) werden allerlei bulten, stapelmuren en trappen gebouwd; hier en daar werd ook in de diepte gegraven. Zo ontstonden op enkele plaatsen hoogteverschillen van wel drie meter.

Veel overgangen

De ecologische nut van het bouwen met puin is enorm. Wanneer je hoogte creëert, schep je een zon- en schaduwzijde en vergroot je het oppervlak. Daardoor ontstaan zonnige, droge en schaduwrijke, vochtige delen. Daar tussenin zijn veel overgangen en ‘micro-biotopen’. Sjef stapelde het liefst met puin van voor 1930. Toen werd er namelijk gemetseld met mortel en dat bestond voor een groot deel uit kalk. Door de wisselende weersomstandigheden komt deze kalk zeer geleidelijk aan de tuin ten goede. Hierdoor kunnen er allerlei kalkminnende planten groeien. Het puin zelf is los gestapeld, zonder specie, behalve de poorttoren. De vele holten en kieren bieden insecten en andere kleine dieren geschikte schuilplekken.

Na slechts anderhalf seizoen is zo’n stapelelement al aardig begroeid. Alleen de Steenbreekvaren en Spoorbloem zijn door ons aangeplant, de rest is vanzelf komen aanwaaien. Aan deze van de zon afgekeerde zijde voelen onder andere varens zich goed thuis. Naarmate het dichter begroeid raakt, zal het steeds meer gaan lijken op de rotsen en puinhellingen van het buitenland met hun vaak weelderige plantengroei.

Aanplant

Op deze zeer gevarieerde basis begon Sjef met de aanplant. Om te beginnen bomen en struiken, want hiermee bepaal je waar schaduw ontstaat. Zo ontstonden er steeds meer biotopen: open en gesloten waterpartijen, kleine bosschages, kale ‘rotshellingen’ en een ‘holle weg’. Tussen al die elementen, veel overgangen, want dat levert de grootste biodiversiteit op.

Vervolgens kon het uitzaaien en de aanplant van de kruidlaag beginnen. Met zoveel verschillende biotopen waren de mogelijkheden haast onbeperkt. Sjef liet zich niet leiden door ‘de mooiste planten’ (en al helemaal niet uit een tuincentrum...), maar dacht na over welke soorten het grootste nut voor insecten en andere dieren hebben. Vlinderrupsen zijn bijvoorbeeld vaak van één specifieke plantensoort afhankelijk, terwijl talrijke insecten een nectar- of stuifmeelbehoefte hebben. Als de insecten en andere ongewervelde dieren het naar hun zin hebben, komen de vogels ook aan hun trekken.

Natuurbescherming

Daarnaast had Sjef extra aandacht voor soorten die in hun natuurlijke voortbestaan in Nederland bedreigd worden, niet alleen omwille van de ecologie van de tuin, maar ook om een lokale ‘genenpool’ te creëren. In de tuin groeien meer dan 50 planten die op de Nederlandse Rode Lijst van bedreigde soorten staan. Meer daarover kunt u elders op de site lezen.

Anno 2017 groeien er in de Tuin van Sjef zo’n 440 soorten wilde planten.